ترجمه و توضيح : فصل دهم : تقابل واحد و كثير ( فلاسفه ) اختلاف كرده‌اند در اين‌كه آيا تقابل واحد و كثير تقابل بالذات است يا تقابل آنها بالذات نيست ( بلكه به لحاظ انطباق عناوين متقابل بر آنها است ) ؟ و بنابر قول نخست ( كه تقابل آنها بالذات است اختلاف ديگرى وجود دارد و آن اينكه تقابل واحد و كثير كداميك از اقسام چهارگانه تقابل است ؟ ) برخى گفته‌اند : واحد و كثير متضائفان هستند و بعضى گفته‌اند : آن دو متضادان مىباشند و برخى گفته‌اند : تقابل آنها نوع پنجمى از تقابل است غير از انواع چهارگانه ياد شده . ولى حق اين است كه اختلافى كه ميان واحد و كثير است از سنخ تقابل مصطلح نيست ، زيرا اختلاف موجود مطلق به لحاظ تقسيم شدن آن به واحد و كثير اختلاف تشكيكى است كه مابه‌الاختلاف در آن به مابه‌الاتفاق بازمىگردد ، مانند انقسام موجود مطلق به وجود خارجى و ذهنى و مانند انقسام آن به مابالفعل و مابالقوه ، درحالىكه اختلاف و مغايرتى كه در هريك از اقسام چهارگانه تقابل است ، ممتنع است كه به مابه‌الاتحاد بازگردد ، بنابراين ميان واحد و كثير هيچيك از اقسام تقابل تحقق ندارد . شرح مطالب : در اينكه ميان واحد و كثير نوعى اختلاف و مغايرت وجود دارد كلامى نيست ، سخن در اين است كه اين اختلاف از قبيل تقابل است يا نه و اگر تقابل نيست